Bağışıklık hücreleri en yaygın olarak kanserleri öldürmek üzere tasarlanmıştır, ancak şimdi bilim adamları, tekniğin yaşlı farelerin bağırsak astarını genç farelerinkine benzettiğini gösterdi ve aynı yaklaşımın insanlarda işe yarayabileceği umutlarını artırdı
Sağlam bir bağırsak astarı genel sağlığımız için önemlidir
Yaşlandıkça, bağırsaklarımızı kaplayan hücreler yavaş yavaş kendilerini yenileme yeteneklerini kaybederler; bu da iyi bir bağışıklık sağlığının korunması için önemlidir. Ancak şimdi bilim insanları, genetik olarak tasarlanmış bağışıklık hücrelerini kullanarak yaşlı farelerde bu süreci tersine çevirdi.
CAR T hücresi tedavisi olarak bilinen bu tedavi, en yaygın olarak bazı kan kanseri türlerinin tedavisinde kullanılır. Bu, bir kişinin T hücreleri adı verilen bağışıklık hücrelerinin bir örneğinin toplanmasını, bunların laboratuvarda kanser hücrelerini hedefleyip öldürecek şekilde yeniden programlanmasını, çoğaltılmasını ve ardından tekrar kan dolaşımına verilmesini içerir. Tekniğin varyasyonları yakın zamanda katı tümörlerin tedavisinde, ayrıca tıkanmış arterlerin önlenmesinde ve otoimmün durum lupusunun tedavisinde potansiyel olduğunu göstermiştir.
Bu son çalışmada, New York eyaletindeki Cold Spring Harbor Laboratuvarı’ndan Semir Beyaz ve meslektaşları, terapinin yaşlanan bir bağırsaktaki fonksiyonu geri kazanma potansiyelini merak ettiler. Yaşlanan hücreleri hedef almak istediler. Yaşla birlikte biriken bu hücreler bölünme yeteneklerini kaybetmiş ancak metabolik olarak aktif kalarak iltihaplanmayı teşvik eden ve yaşlanmayı hızlandıran kimyasallar salgılıyorlar. Ekip, bunlara ulaşmak için yaşlanan hücrelerin yüzeyinde zenginleşen uPAR adı verilen bir proteini hedef aldı.
Beyaz, “Yaşlanan bağırsakta gördüğümüz düşüş, bağırsağın iç yüzeyini her üç ila beş günde bir yenileyen kök hücrelerin kondisyonundaki eksikliktir” diyor. “Uygun olmayan yaşlanmış hücrelerin çıkarılmasının, yaşlı farelerde kök hücrelerin yenilenme kapasitesini ve uygunluğunu artıracağını varsaydık.”
Bu fikri test etmek için araştırmacılar, yaşlı farelerde, yaşlanan hücrelerdeki uPAR’ı tanıyacak ve bunları ortadan kaldıracak CAR T hücrelerini tasarladılar. Tasarlanmış hücreler farelere geri aşılandıktan sonra, bunun doku fonksiyonunu koruyan kök hücrelerinin aktivitesini ve sayısını genç farelere benzeyen seviyelere geri getirdiğini gözlemlediler. Ayrıca bu yaşlı farelerde bağırsak bariyeri bütünlüğü ve iltihaplanma belirteçlerini, spesifik olarak uPAR’ı hedeflemeyen CAR T hücresi tedavisi alan başka bir yaşlı fare grubuna kıyasla daha büyük ölçüde iyileştirdi.
Yine Cold Spring Harbor Laboratuvarı’ndan ekip üyesi Corina Amor, “Bu (yaşlanan) hücreleri, tasarlanmış CAR T hücrelerini kullanarak çıkardığımızda, sadece yaşlanma sürecini durdurmakla kalmadık, aynı zamanda dokuların genç farelerinkine benzer şekilde davranmaya başladığı bir geri dönüş gözlemledik” diyor.
Çalışmada yer almayan New York’taki Memorial Sloan Kettering Kanser Merkezi’nden Tuomas Tammela, “Bu, sonunda bağırsak fonksiyonlarının yaşlanmayla ilişkili bozulmasının iyileşmesini sağlayabilir; bu da bağırsak enfeksiyonları, bağırsağın yapısal bütünlüğünün bozulması ve hatta kanser gibi hastalıklara duyarlılığı azaltabilir” diyor. Ancak araştırmacıların bu yaklaşımın insanlarda da etkili ve güvenli olduğunu göstermesi gerektiğini ekliyor.
Cold Spring Harbor Laboratuvarı’ndan ekip üyesi Onur Eskiocak, insanlarda denenmeden önce tedavinin optimal “dozunu” ortaya çıkarmanın özellikle önemli olduğunu söylüyor. “uPAR, yaşlanmış uygun olmayan hücrelerde oldukça zengin olsa da, diğer koşullarda normal dokularda düşük seviyeli uPAR ekspresyonu da mevcut olabilir” diyor.
Yaşlanan hücreler de her zaman kötü haber değildir; tümörün baskılanması ve yara iyileşmesi ile bağlantılıdırlar. Harvard Tıp Okulu’ndan Jesse Poganik, “UPAR-pozitiflerin tükendiği diğer dokularda ne olduğuna dair (araştırmacılar tarafından) hiçbir rapor yok” diyor.
Ayrıca genel olarak sağlıklı bir insanda yaşlanmayı tek başına tedavi etmiyoruz. Dahası, CAR-T tedavisi pahalıdır ve gerçekleştirilmesi lojistik açıdan zahmetlidir. King’s College Londra Merkezi’nden Joana Neves, bunun (uzun süren güvenlik kaygılarıyla birlikte) yaşlanmanın etkilerini tersine çevirmek gibi bir gösterge için yaklaşımın muhtemelen geniş çapta uygulanmayacağı anlamına geldiğini söylüyor. “Koruyucu veya yaşam kalitesi endikasyonlarında güvenlik çubuğu onkolojidekinden daha yüksektir.”
Ancak Beyaz, yaşlanmayla birlikte bağırsak fonksiyonundaki azalmanın tersine çevrilmesinin uzun süredir devam eden bir arayış olduğunu savunuyor; özellikle de, yenilenme kapasitesi tehlikeye girdiğinde bağırsak bariyeri sağlığını koruyacak etkili tedavilerin bulunmadığını söylüyor. Bu çalışmanın doğru yönde atılmış bir adım olduğunu ve yaşlanmaya katkıda bulunan uygun olmayan hücreleri ortadan kaldırarak bu hayati işlevi yeniden canlandırabileceğimizi gösterdiğini söylüyor.
