Çernobil nükleer santralindeki bir elektrik kesintisi, yakıtın aşırı ısınmasına yol açabilir, ancak uzmanlar, yirmi yıldan fazla bir süre önce kapatılan reaktörlerin yaşı nedeniyle bu ihtimalin son derece zayıf olduğunu söylüyor
Çernobil Nükleer Santrali, Rusya’nın Ukrayna’yı işgalinden bu yana bir dizi saldırıya tanık oldu
Ukrayna’nın Çernobil Nükleer Santrali’ndeki bir elektrik kesintisi, kullanılmış yakıt soğutma sistemlerini devre dışı bırakarak aşırı ısınma ve tehlikeli düzeyde radyasyon salınımı riskine yol açtı; ancak yakıtın yaşı nedeniyle, elektrik yeniden sağlanana kadar güvenli olması gerekiyor.
Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (IAEA), Ukrayna’daki birçok elektrik trafo merkezinin Rus askeri saldırıları sonucu vurulduğunu ve bunun Çernobil’de elektrik kesintilerine yol açtığını bildirdi. IAEA genel müdürü Rafael Grossi, X hakkındaki bir gönderide, “UAEA, nükleer güvenlik üzerindeki etkiyi değerlendirmek için gelişmeleri aktif olarak takip ediyor” diye yazdı.
Reaktörlerden boşalan nükleer yakıt yıllarca radyasyon yaymaya devam ederek, atılması gereken ısıyı yaratır, aksi takdirde yakıt eriyebilir ve tehlikeli miktarda radyasyon yayabilir. Çernobil’in eski reaktörlerinden gelen yakıt, sıcaklığını düşük tutmak için sürekli olarak taze ve soğuk suyla doldurulan büyük bir soğutma havuzunda depolanıyor.
Ancak, UAEA’nın söylediğine göre bölgede elektrik temini olmadığında bu soğutma durmuş, bu da su sıcaklığının yükselmesine ve buharlaşma oranının artmasına neden olacak.
Cambridge Üniversitesi’nden Paul Cosgrove, “Yakıt bir reaktörden çıktığında bir süre sıcak olacak, çünkü fisyon ürünleri olacak ve radyoaktif olacak ve gama, beta ve alfa yayacak – sadece enerji yayacak, bunun uzaklaştırılması gerekiyor, aksi takdirde eninde sonunda eriyecek” diyor.
Ancak Çernobil’in lehine olan şey, depolanan yakıtın daha eski olması ve dolayısıyla radyoaktif enerjisinin çoğunu yaymak ve soğumak için zaten zamanı olmuş olmasıdır. Şu andaki risk, örneğin 2022’deki riskten daha düşük. Yeni Bilim Adamı Çernobil’de de benzer elektrik kesintileri yaşandığını bildirdi.
Yine Cambridge’den Ian Farnan, “Bir nükleer tesisin gücünü kaybetmesi her zaman bir endişe kaynağıdır, ancak nükleer risklere ilişkin endişeler genellikle benzer sonuçlara sahip diğer olaylarla ilişkili risklerden birkaç kat daha fazladır” diyor.
Çernobil’in 4. reaktörü 1986’da patladı, ancak 2. reaktör 1991’de kapatıldı, 1. reaktör 1996’da güç üretmeyi bıraktı ve sahadaki son reaktör olan 3. reaktör 2000 yılında hizmet dışı bırakıldı.
Cosgrove, Çernobil’deki reaktörlerden kalan yakıtın bulunduğu depolama havuzlarının kesin özelliklerinin gizli tutulduğunu söylüyor. Ancak 2022’de düzenleyiciler tarafından yapılan bir incelemede, elektrik kesintisi durumunda kullanılmış yakıtın aşırı ısınma riskinin düşük olduğunu tespit ettiği bilgisi var. “Bu yakıt 20 yıldır orada duruyor, dolayısıyla çürümüş olacak. Enerjinin giderek daha fazlası tükenecek” diyor.
Rusya’nın geniş çaplı işgalinden bu yana Çernobil’e ve aslında Ukrayna’nın büyük bir kısmına elektrik tedariki inişli çıkışlı oldu. Ancak son aylarda Rusya, Ukrayna altyapısına yönelik saldırılarını artırdı.
Çernobil’deki güç kaybı, Rusya’nın nükleer güvenliği tehlikeye atan bir dizi eyleminin sonuncusu; bunlar arasında Çernobil’in birkaç hafta boyunca işgal edilmesi ve personelin düzgün bir şekilde bakım yapmasını engellemesi, Zaporizhzhia Nükleer Santrali’ni benzer ancak uzun vadeli bir şekilde ele geçirmesi ve geçen yılın Şubat ayında Çernobil’in 4. reaktör felaketinin kalıntılarını kaplayan Yeni Güvenli Hapishane binasına bir drone ile saldırması da dahil.
