Beş sıcaklık veri kümesinin analizine göre, gezegen 2014’ten beri her on yılda yaklaşık 0,36°C ısınıyor; bu da iklimin dönüm noktalarının beklenenden daha erken geçilebileceğine dair korkuları artırıyor
Okyanusun ısınması sıcak su mercanlarının yaygın şekilde ağarmasına neden oldu
Küresel ısınma hızlandı ve şu anda önceki on yıllara göre iki kat daha hızlı gerçekleşiyor; bu da büyük iklim felaketlerinin beklenenden daha erken gerçekleşebileceği anlamına geliyor.
Dünya, 2013-14 öncesinde her on yılda yaklaşık 0,18°C ısınıyordu. Almanya Potsdam Üniversitesi’nden Stefan Rahmstorf ve ABD’li istatistikçi Grant Foster tarafından yapılan bir analize göre, o zamandan bu yana her on yılda yaklaşık 0,36°C ısınıyor.
Isınma bu hızla devam ederse insanlık, Paris Anlaşması’nın ısınmayı 2028’de 1,5°C ile sınırlama hedefini, diğer araştırmaların öngördüğünden daha erken ihlal edebilir.
Rahmstorf, “Derecenin her onda biri önemlidir ve aşırı hava olayları, ekosistem etkileri ve ayrıca devrilme noktalarının aşılması riski açısından küresel ısınmanın etkisini daha da kötüleştirir” diyor. “ABD dışında dünya, küresel ısınmayı durdurmaya, azaltmaya çalışıyor ve bu yüzden aslında tam tersini yapıyor, hızlandırıyor olması büyük endişe verici.”
Rekor sıcaklarla geçen bir dizi yılın ardından iklim bilimciler, 2023’te küresel ısınmanın hızlanıp hızlanmadığını geniş çapta tartışmaya başladı. Ancak 2023 ve 2024’te ek ısınmaya neden olan El Niño iklim evresi gibi doğal dalgalanmalar, sıcaklıklardaki hızlı artışın iklim değişikliğinden mi yoksa sadece rastgele hava koşullarından mı kaynaklandığının anlaşılmasını zorlaştırdı.
Rahmstorf ve Foster’ın çalışması, iklim değişikliği nedeniyle istatistiksel olarak anlamlı bir ivme bulan ilk çalışmadır ve bu ilişkilendirmeyi yüzde 98 güvenle yapmaktadır.
Ekip, bazıları daha yüksek bir sayı gösteren beş farklı küresel sıcaklık veri kümesini analiz etti. Avrupa Orta Vadeli Hava Tahminleri Merkezi’nin veri setinin analizine göre küresel ısınma, 20 yıllık ortalamaya göre bu yıl sanayi öncesi dönemin 1,5°C üstüne çıkabilir.
Sıcak sudaki mercan resifleri çökmeye başlıyor ve 1,5°C’nin aşılması, Grönland ve Batı Antarktika’nın geri döndürülemez erimesi ve Amazon yağmur ormanlarının yok olması gibi diğer devrilme noktalarını geçme riski taşıyor.
Pek çok bilim insanı, küresel ısınmadaki hızlanmanın temel olarak 2020’de gemi emisyonlarındaki kükürt dioksite yönelik kısıtlamalardan kaynaklandığını düşünüyor. Bu madde insan sağlığına zararlı olmakla birlikte, aynı zamanda güneş ışığını engelleyen ve gezegeni soğutan bir aerosol bulutu da oluşturdu.
Rahmstorf, artık bu güneş ışığının engeli kaldırıldığı için ısınma hızının yavaşlayabileceğini ancak kesin bir şey söylemenin zor olduğunu söylüyor. Fosil yakıtlardan uzaklaşma, ısınmayı maskeleyen hava kirliliğini azaltmaya devam edecek.
“Aerosollerde daha fazla azalma olacak, ancak bu muhtemelen nakliye emisyonlarının azaltılması kadar hızlı olmayacak” diyor. “Önümüzdeki on yılda ısınma oranının daha düşük olması oldukça muhtemel.”
Yazarlar, El Niño’ya ek olarak, aynı zamanda güneşi engelleyen sis yaratan volkanik patlamaların ve yüksek güneş lekeleri döngüleri sırasında artan güneş ışınımının etkilerini de tahmin ettiler. Bu etkileri hariç tuttuktan sonra, küresel sıcaklıklara iki tür eğri uydurdular; her ikisi de farklı zamanlarda da olsa ısınmada hızlanma gösterdi.
Ancak Kaliforniya’daki Berkeley Earth’ten Zeke Hausfather’a göre araştırmacıların El Niño’nun, volkanların ve güneş lekelerinin sıcaklık etkilerini tamamen ortadan kaldırabilmeleri pek mümkün değil. Bu, küresel ısınmanın ne kadar hızlandığını biraz fazla tahmin ediyor olabilecekleri anlamına geliyor. Ancak çalışmanın hızlandığına dair ikna edici kanıtlar sunduğunu söylüyor.
Hausfather, “Daha geniş anlamda çıkarım şu ki, ısınma oranının henüz ne kadar arttığını tam olarak bilmiyor olsak bile, hızlanma konusunda güçlü kanıtlarımız var” diyor. Daha fazla veri elde etmek için birkaç yıl daha beklememiz gerekecek.”
