Chincha Krallığı, 13. yüzyılın başlarında deniz kuşlarının dışkısını adalardan vadilere taşıyordu ve bu güçlü gübre, krallığın ekonomik başarısının anahtarı olabilir.
Perulu pelikanların ve Perulu sümsük kuşlarının dışkıları yüzlerce yıldır değerlidir
Deniz kuşlarının dışkılarından elde edilen güçlü gübre, 900 yıl önce Peru’da bir tarım krallığının yükselişini tetiklemiş ve sonunda İnkalar tarafından ele geçirilmesine yardımcı olmuş olabilir.
Peru’nun güneyindeki eski mısır koçanlarının kimyasal analizleri alışılmadık derecede yüksek nitrojen izotop seviyeleri gösteriyor; bu da bitkilerin guano olarak bilinen deniz kuşu dışkısı, tüyleri ve karkas karışımıyla döllendiğine dair önemli işaretler. Sidney Üniversitesi’nden Jacob Bongers, bulguların yerli Chincha çiftçilerinin, balıkçılarının ve tüccarlarının iç kesimlerdeki mahsul tarlalarını geliştirmek ve sosyoekonomik konumlarını güçlendirmek için besin açısından zengin bu gübreyi yakındaki adalardan topladıklarına dair şimdiye kadarki en güçlü kanıtları sağladığını söylüyor.
“Önemli bir kaynağa ayrıcalıklı erişim, güce giden bir yoldur; bu durumda Chincha Krallığı’nın sahip olduğu, ancak İnka’nın sahip olmadığı bir yoldur” diyor. “Sosyal değişim şaşırtıcı bir kaynaktan doğmuş olabilir: kuş pisliği. Büyüleyici bir hikaye.”
MS 1000 ile 1400 yılları arasında zengin ve yoğun nüfuslu Chincha Krallığı, 15. yüzyılda İnka İmparatorluğu’na katılmadan önce Peru’nun en verimli kıyı vadilerinden birini kontrol ediyordu.
Chincha vadisi, geniş Perulu pelikan kolonilerine ev sahipliği yapan Chincha Adaları’ndan sadece 25 kilometre uzaktadır (Pelecanus thagus), Perulu memeler (Sula variegata) ve guanay karabatakları (Leucocarbo begonvilliorum), penguenler ve martılar ile birlikte. Guano Adaları olarak adlandırılan bu adalar, büyük ölçüde olağanüstü yüksek nitrojen içeriği sayesinde, kuş pisliklerinin gübreleme gücü nedeniyle 19. yüzyılda uluslararası üne kavuştu.
İnkaların guano kullanımı, adalar üzerindeki sıkı devlet kontrolünü ve kuşlara zarar verenlere ağır cezaları anlatan erken dönem sömürge kayıtlarında iyi bir şekilde belgelenmiştir. Ancak şimdiye kadar bilim insanları, Chincha atalarının bu kaynağı zaten kullandığına dair sağlam arkeolojik kanıtlardan yoksundu. Bongers, pek çok tarihçinin uzun zamandır böyle olduğunu ve deniz kuşu gübresine erişimin krallığın ekonomik başarısını artırdığını öne sürdüğünü söylüyor. Tören nesnelerine oyulmuş ve tekstil, seramik ve mimari frizlerde tasvir edilen deniz kuşu görüntüleri, kuşların Chincha için özel bir önem taşıdığını da gösteriyor.
Bongers, Chincha mezarlarından düzinelerce antik mısır koçanı (belki de ölüler için yiyecek) topluyordu ve bunların gizemi çözmeye yardımcı olup olamayacağını merak ediyordu.
Washington DC’deki Smithsonian Enstitüsü’nden Emily Milton ile birlikte çalışarak Chincha vadisindeki 14 mezarlıktan 35 mısır koçanı analiz ederek karbon ve nitrojen izotop oranlarını ölçtü. Bongers, Milton ve meslektaşları ayrıca guano için yerel bir izotopik temel oluşturmak amacıyla bölgedeki pelikanlar, sümsük kuşları, karabataklar, martı ve penguen dahil olmak üzere 11 antik deniz kuşu kemiğinden alınan kolajeni analiz etti.
Antik deniz kuşu kemikleri, deniz kuşlarına özgü yüksek nitrojen-15 değerleri gösterdi. Mısır koçanlarının çoğu, deniz kuşlarının guano gübrelemesinin ayırt edici özelliği olan daha da aşırı nitrojen izotop oranları gösterdi.
Texas A&M Üniversitesi’nden Jo Osborn, bulguların Chinchas’ın ada kaynağını en az 1250 yılına kadar kullandığını gösterdiğini söylüyor.
Araştırmacılar, Guano’nun krallığın ekonomik genişlemesini desteklemiş ve daha sonra İnka imparatorluğuna dahil edildiğinde pazarlık gücünü güçlendirmiş olabileceğini söylüyor; bu, deniz gübrelerinin And Dağları’ndaki sosyal değişimi nasıl şekillendirdiğine dair daha geniş anlamlar içeriyor.
Araştırmada yer almayan Maine Üniversitesi’nden Dan Sandweiss, “Eski Peruluların guano’yu gübre olarak kullanması çok mantıklı” diyor. “Adalara inmek önemli bir keşif gezisiydi; ancak bunu yüksek değerli şeyler için yapıyorsunuz!”
Chincha Adası guanosunun, nitrojenin dışarı sızmak yerine bozulmadan kalmasını sağlayan sınırlı yağış nedeniyle özellikle değerli olduğunu söylüyor. “Bu Peru guanosu gerçek bir şeydi.”
