COP31, liderlerin iklim kriziyle mücadele konusunda baskı altında olduğu bir dönemde açılıyor

COP31 iklim müzakereleri Pazartesi günü para konusunda erken bir kavgayla başladı; BM şefi dünya liderlerini bir yıl süren yıkıcı aşırı hava koşullarının ardından krizle mücadele konusunda “ciddi olmaya” çağırdı.

Antonio Guterres, BM’nin yıllık iki haftalık iklim konferansı için binlerce katılımcının Türkiye’nin Akdeniz kenti Antalya’daki geniş bir fuar merkezine akın ettiği sırada bu çağrıyı yaptı.

Zirve, Avrupa’daki cezalandırıcı sıcak hava dalgaları, Endonezya’daki büyük orman yangınları ve Nepal’deki yıkıcı sellerle geçen ve son derece güçlü El Nino hava olaylarının iklim kaosunu daha da körüklediği bir yılın ardından geldi.

Guterres yaptığı açıklamada, “Yeni bir aşırı iklim çağına girdik” dedi.

BM genel sekreteri, liderleri “emisyonları daha hızlı azaltarak, fosil yakıtlardan adil geçişi hızlandırarak ve savunmasız ülkelerin ihtiyaç duyduğu finansman ve korumayı sağlayarak ciddileşmeye” çağırdı.

COP31 açılış töreni hiçbir açıklama yapılmadan bir buçuk saat geç başladı.

Müzakereciler, gelişmekte olan ülkelerin iklim finansmanı ile ilgili konuları resmi gündeme dahil etme talepleri üzerine Pazar günü geç saatlerde tartışmalara kilitlenmişti.

Greenpeace’in COP31 heyeti başkanı Jasper Inventor, “Bu, COP31 için zaten zor bir başlangıç ​​oldu” dedi.

BM iklim anlaşmaları kapsamında, tarihsel olarak çoğu sera gazı emisyonundan sorumlu olan gelişmiş ülkeler, gelişmekte olan ülkelerin iklim etkilerine uyum sağlamasına ve daha temiz enerjiye geçişine yardımcı olmak için mali destek sağladı. Ancak daha fakir ülkeler bu meblağların yetersiz kaldığını söylüyor.

Inventor, gelişmiş ülkelerin, geçen yıl Brezilya’da düzenlenen COP30’da zengin ulusların gelişmekte olan ülkelere nasıl fon sağlaması gerektiğini tartışmayı amaçlayan bir platformun dahil edilip edilmeyeceği konusunda “sert bir tavır” sergilediğini söyledi.

Nihayetinde “iklim finansmanı çalışma programı” gündeme alındı.

Afrika ülkeleri ayrıca yoksul ülkelerin deniz duvarları inşa etmek veya kuraklığa dayanıklı mahsuller dikmek gibi önlemler için ödeme yapmasına yardımcı olmayı amaçlayan uyum finansmanının üç katına çıkarılmasını da gündemine aldı.

Ancak bu konu tek başına bir gündem maddesi haline getirilmedi.

Üst düzey bir Avrupa Birliği yetkilisi geçen hafta, COP31’de ekstra finansman taahhütleri için “hiçbir siyasi iradenin” olmayacağı konusunda uyardı.

Ülkeler petrol fiyatı şokuyla ve ABD’nin İran’la savaşı ve Rusya’nın Ukrayna’daki çatışmasının körüklediği jeopolitik gerilimlerle boğuşurken, gözlemciler COP31’de çok az önemli atılım bekliyor.

Uzun vadeli iklim görünümü kasvetli: Birleşmiş Milletler Eylül ayında küresel sıcaklıkların sanayi öncesi seviyelerin 1,5 derece üzerine çıkacağı ve Paris Anlaşması tarafından belirlenen en iddialı eşiğin aşılacağı konusunda uyardı.

Fosil yakıt savaşı

Türkiye, COP31’e başkanlık ediyor ve Avustralya, konferansa kimin ev sahipliği yapacağı konusundaki anlaşmazlığı çözen ancak nasıl işleyeceğine dair endişeleri artıran alışılmadık bir düzenleme kapsamında müzakerelere liderlik ediyor.

İki taraf şimdiye kadarki işbirliklerini, aynı zamanda Türkiye Çevre Bakanı da olan COP31 Başkanı Murat Kurum ve Avustralya İklim Bakanı Chris Bowen’ın açılış töreninde alkışlamak için ellerini başlarının üzerine kaldırmasıyla kutladı.

Ortaklar, yıllarca süren taahhütler ve iddialı duyurulardan sonra taahhütleri somut eyleme dönüştürmeye odaklanarak zirveyi “COP’nin uygulanması” olarak damgaladılar.

Kurum, “Gecikmenin iklim eyleminde en ağır maliyetlerden birini taşıdığını biliyoruz” dedi.

Türkiye, küresel enerji talebinin elektrikle karşılanan payını bugün yaklaşık yüzde 20’den 2035’e kadar yüzde 35’e çıkarmak için ülkeleri gönüllü bir “elektrifikasyon” taahhüdüne katılmaya davet ediyor.

‘Temiz’ elektrifikasyon mu?

Ancak bu girişim bir sürtüşme kaynağı haline gelebilir.

Avrupa Birliği, Türkiye’nin teklifinde petrol, gaz ve kömürün rolüne ilişkin tartışmaları ateşleyebilecek “temiz” elektrifikasyon çağrısında bulundu.

Ülkeler, 2023’te Dubai’de düzenlenen COP28’de dönüm noktası niteliğinde bir anlaşmayla fosil yakıtlardan uzaklaşmayı taahhüt etti ancak bu taahhüdün nasıl eyleme dönüştürüleceği konusunda anlaşmaya varamadı.

COP30, petrol üreten ülkelerin bu dile karşı çıkması üzerine, fosil yakıtlardan açıkça söz etmeyen bir anlaşmayla sona erdi.

Bunun yerine Brezilya, her ülkenin kendi koşullarına göre uyarlayabileceği, fosil yakıtların aşamalı olarak ortadan kaldırılmasına yönelik öneriler içeren gönüllü bir “yol haritası” hazırladı.

Bu hafta COP31’e hitap eden liderler arasında yer alacak olan Başkan Luiz Inacio Lula da Silva, aktivistlerin iklim değişikliğiyle mücadelede bir zafer olarak selamladığı yeniden seçim zaferinin ardından görüşmelere katılacaktı.

Ancak iklim konusunda şüpheci olan ABD Başkanı Donald Trump’ın COP31’e yetkili göndermemesi nedeniyle iklim diplomasisinde hala önemli bir oyuncu eksik.

Ancak bir ABD kongre heyeti, geçen haftaki tarihi ABD ara seçim zaferinin ardından Demokratların gözleri yaşarırken Antalya’ya gelecek.