Dev fosil bolluğu 512 milyon yıllık ekosistemi koruyor

Güney Çin’de Kambriyen fosillerinden oluşan bir hazine keşfedildi ve bu, Dünya’nın ilk kitlesel yok oluşundan kısa bir süre sonra deniz yaşamına bir pencere sağlıyor

Güney Çin’de, Dünya’nın ilk kitlesel yok oluş olayından kısa bir süre sonrasına ait neredeyse tüm ekosistemi canlı ayrıntılarla koruyan, 512 milyon yıllık olağanüstü bir fosil alanı keşfedildi.

Fosiller, 541 milyon yıl önce başlayan Kambriyen dönemine aittir. Erken Kambriyen, hayvan yaşamında bugün hayatta olan büyük grupların çoğunun ortaya çıkmasına neden olan bir çeşitlilik patlamasına tanık oldu.

Ancak bu gelişme, yaklaşık 513,5 milyon yıl önce, okyanustaki oksijen seviyelerinin düşmesi ve birçok hayvan grubunun ölmesiyle sonuçlanan Sinsk olayıyla durma noktasına geldi.

Çin’deki Nanjing Jeoloji ve Paleontoloji Enstitüsü’nden Han Zeng ve meslektaşları, 2021 yılında Hunan Eyaleti, Huayuan İlçesinin dağlık bölgesindeki bir taş ocağında fosil bulmaya başladı.

Şu ana kadar 153 türden 8681 fosil analiz edildi ve bunların yaklaşık yüzde 60’ı bilim için yeni. Ekip, bu antik ekosisteme Huayuan biyotası adını verdi ve bölgenin en ünlü Kambriyen fosil alanı olan Kanada’daki Burgess Shale ile karşılaştırılabilir ve muhtemelen ondan daha üstün olduğunu söyledi.

Topluluk, derin okyanusta yaşadığı düşünülen ve Sinsk olayından daha az etkilenmiş gibi görünen 16 ana hayvan grubundan oluşuyor.

Zeng, “Sinsk’teki yok oluş olayıyla ilgili önceki bilgilerimiz yalnızca arkeosit sünger resifleri, trilobitler ve küçük kabuklu fosiller gibi iskelet hayvanlarının fosil kayıtlarından geliyordu” diyor.

Huayuan biyotası ayrıca birçok farklı yumuşak gövdeli hayvan türünden oluşur. Zeng, “Yok oluşun esas olarak sığ su ortamını tahrip ettiğini ve Huayuan biyotasının bulunduğu kıta sahanlığının kenarındaki derin su ortamının daha az etkilendiğini bulduk” diyor.

Bulunan fosillerin çoğu günümüz böcekleri, örümcekleri ve kabuklularla akraba olan eklembacaklılardır. Fosiller arasında ayrıca yumuşakçalar, brakiyopodlar adı verilen kabuklu canlılar ve denizanasının akrabaları olan cnidarians da yer alıyor.

80 santimetre uzunluğundaki eklembacaklı Guanshancaris kunmingensis taş ocağından çıkarılan en büyük hayvandır ve Huayuan ekosistemindeki yığının tepesindeki yırtıcı hayvan olabilir.

Başka bir eklembacaklı, Kaskia, Zeng, daha önce yalnızca Kanada’daki Burgess Shale’de bulunan ancak şimdi olduğu gibi o zamanlar da “dünyanın öbür ucunda” olan Huayuan’da bulunan iki türden biri olduğunu söylüyor. “Bu, ilk hayvanların çok uzun mesafelere yayılabileceğini gösteriyor; bu da büyük olasılıkla hayvan larvalarının okyanus akıntılarıyla taşınmasıyla gerçekleşti” diyor.

Zeng, alanda bulunan mükemmel korumanın nedeninin, hayvanların ince çamur bulamacının altına çok çabuk gömülmesi olduğunu söylüyor. Yürüyen bacaklar, antenler ve dokunaçlar, solungaç gibi solunum organları, birçok hayvanın yutağı ve bağırsakları, hatta gözleri ve sinir dokuları dahil olmak üzere hayvanların yumuşak kısımları olağanüstü ayrıntılarla korunur.

Kanada’daki Manitoba Müzesi’nden Joe Moysiuk, tür çeşitliliğinin ve koruma kalitesinin “Huayuan’ı Kambriyen fosil alanları arasında en üst seviyeye taşıdığını” söylüyor.

Kambriyen ortasındaki Sinsk olayında bazı sünger, trilobit ve diğer gruplarda büyük düşüşler görüldüğünü biliyoruz, ancak bunun çoğu hayvan grubu üzerindeki etkisi hakkında çok az bilgimiz var.

Moysiuk, “Huayuan biyotası gibi keşifler bize Kambriyen dönemindeki bu yumuşak gövdeli biyoçeşitliliğin kritik anlık görüntülerini veriyor ve Dünya tarihinin meşhur bandındaki eksik çerçeveleri dolduruyor” diyor.

Ottawa’daki Kanada Doğa Müzesi’nden Tetsuto Miyashita, bugüne kadarki en ünlü Kambriyen fosil alanlarının Çin’deki 520 milyon yıllık Chengjiang biyotası ve Kanada’daki 508 milyon yıllık Burgess Shale olduğunu söylüyor.

Miyashita, “Fakat bu, Bach’ın saray topluluğu ile Beatles’ı karşılaştırmaya benziyor; genel olarak bize hangi hikayeyi anlattıklarını bilmeden önce, farklılıkların nereden geldiğini anlamamız gerekiyor” diyor. “Bunun gibi yeni bir biyota önemlidir çünkü paleontologların coğrafyanın, kitlesel yok oluşun, okyanus derinlikleri ve kimyanın etkilerini birbirinden ayırmasına yardımcı olur.”

Huayuan’da önemli bir grubun bulunmadığı dikkat çekiyor. “Balıklar nerede?” diyor Miyashita. “Dünya çapında çok nadir görülen bir sıkıntı mı yaşıyorlardı, yoksa bu kadar çok yumuşak gövdeli hayvan türünün peşinden koşan balıkları bulamamamızın başka bir ekolojik nedeni var mıydı?”

Zeng, ekibinin topladıkları fosillerin tamamını henüz incelemediğini söylüyor. “Yeni türler ortaya çıkacak. Balıklar da olabilir, bekleyip göreceğiz” diyor.