Dünya’nın derinliklerinde saklanan büyüleyici sırlar bazen bir bilim kurgu filminden fırlamış gibi gelebilir. Fakat şu an okuyacağınız gerçek: Meksika kıyılarında insanı şoke eden, mavi bir gizem tüm bilim insanlarının aklını başından alıyor!
Gökyüzüne Değil, Derinlere Bakanlar İçin: Taam Ja’
Orta Amerika açıklarında, Chetumal Körfezi’nin berrak turkuaz sularında devasa ve koyu mavi bir disk göze çarpıyor. Bu göz alıcı forma sahip olan doğa harikası, yaklaşık yüz metre çapında ve en az 420 metre derinliğinde bir çukur: Taam Ja’. Adı, Maya kültürünün etkisiyle “derin sular” anlamında seçilmiş. Elbette, burası dalış meraklılarına göre değil. Zira bırakın yüzmeyi, şu ana kadar hiçbir bilim insanı bu uçsuz bucaksız mavi felaketin dibine ulaşabilmiş değil!
Taam Ja’ ile ilgilenen Meksikalı bilim insanı ekibi ECOSUR, 29 Nisan’da yayımladıkları basın bülteniyle önemli bir duyuru yaptı. ECOSUR araştırmacıları, söz konusu çukurun dünyanın en derin mavi deliği olduğunu belirtti. Yani deniz seviyesinin hemen altında, yuvarlak ve dikine bir şekilde uzanan bu devasa boşluk, şimdiye kadar bilinenlerin ötesinde derinliğiyle rekor kırıyor.
Mavi Deliklerin Sıradışı Dünyası
Genellikle yuvarlak formları ile tanınan “mavi delikler”, adını çevresindeki tatlı turkuaz kayalık ve resiflerle oluşturduğu muhteşem renk kontrastından alıyor. Mavi deliklerin içine giren bir damla ışık, anında derinliğin verdiği koyu mavi tonda kayboluyor. Ama işin ilginci burada bitmiyor. İçerisi neredeyse hayatı dışarıda bırakacak kadar sert koşullara sahip!
- Derinlik arttıkça oksijen seviyesi düşüyor.
- Su sirkülasyonu yetersiz olduğu için içeride yaşam barınmakta zorlanıyor.
- Hayvan ve bitki yaşamı, bu çukurlarda adeta kendine “izinli” gün veriyor!
Kısaca; rengarenk mercanlarla dolup taşan bir dünyadan, birden canlıdan yoksun, gizemli bir boşluğa giriş yapıyorsunuz.
Taam Ja’ Nasıl Ortaya Çıktı: Bilimin Şaşırtan Yolculuğu
Taam Ja’, bugüne dek neredeyse hiç bilinmeyen bir fenomendi. Şubat 2023’te ilk kez keşfedilip, kamuyla paylaşıldığında bile bilim insanları derinliğini yalnızca 274 metre olarak ölçmüştü. Ta ki daha hassas ölçümlere kadar! Bu rekor derinlik onu, öncesinde en derin sayılan Çin’deki 300 metrelik Sansha Yongle mavi deliğinden bile çok daha fazla öne çıkardı. Yani Taam Ja’, bir nevi mavi deliklerin ağır siklet şampiyonu!
Bölgedeki tek devasa çukur da Taam Ja’ değil. Birkaç yüz kilometre daha güneye inerseniz, Belize’de sizi Grand Blue Hole karşılıyor. Bu çukur da aslında bir zamanlar kocaman bir mağaraydı, çöktü, şimdi ise 318 metre genişliğinde ve 124 metre derinliğinde devasa bir çukura dönüştü.
Derinlikteki Sürpriz: Karayipler ile Bağlantı?
Nisan 2024’te Frontiers dergisinde yayımlanan ve Taam Ja’ ile ilgili yapılan son bilimsel araştırma, bu mavi deliğin sırlarıyla ilgili daha da ilginç bir kapı araladı. Bilim insanlarına göre, çukurun derinlerindeki suyun özellikleri, Karayip Denizi’nin 0 ile 150 metre arasındaki suları ile tuhaf biçimde benzerlik gösteriyor. Peki bu ne demek? ECOSUR’un aktardığına göre, muhtemelen Chetumal Körfezi ile Karayip Denizi arasında yer altında bağlantılar mevcut! Hayal gücünüzü serbest bırakmakta özgürsünüz: Belki de bu çukur, başka sulara gizli bir kapı açıyor. Tabii şimdilik köpek balığına rastlamak yok; sadece gizem ve bilim var.
Bundan sonrası için ECOSUR’un ve bilim dünyasının gözü kulağı, Taam Ja’ için kullanılacak gelişmiş denizaltı teknolojisinde. Maksimum derinliğin belirlenmesi, mağara ve tünel sistemlerinin keşfi için daha ileri araştırmalar planlanıyor.
Son Söz: Akıllara zarar derinliği, bir ressamın fırçasından farksız renkleri ve hala ulaşılmamış sırlarıyla Taam Ja’, hem doğaseverlerin hem de bilim insanlarının iştahını kabartıyor. Eğer siz de bir gün göğe değil, su altının derinlerine bakmaya karar verirseniz; o mavi sonsuzluk size dünyanın gerçek gizemini fısıldayacak. Şimdilik ise, bilim insanlarının yeni keşiflerini takip etmeye ve ufkumuzu açmaya devam ediyoruz!
