Karadeniz suları 11.000 yıl önce Doğu Akdeniz dolaşımını yeniden şekillendirdi

Barselona Üniversitesi tarafından yürütülen yeni bir araştırma, Karadeniz’den Ege Denizi’ne ihraç edilen tatlı suyun Doğu Akdeniz’de büyük çevresel değişiklikleri tetiklediğini ortaya koyuyor.

Barselona Üniversitesi liderliğindeki uluslararası bir araştırma ekibi, Ege Üniversitesi ve Helenik Deniz Araştırmaları Merkezi ile işbirliği içinde, erken Holosen döneminde (yaklaşık 11.000-6.000 yıl önce) Karadeniz’den Ege Denizi’ne düşük tuzlu suların büyük miktarda akışının, Doğu Akdeniz’in şekillenmesinde önceden düşünülenden çok daha önemli bir rol oynadığını gösteren kanıtlar ortaya çıkardı.

Çalışma, şu tarihte yayınlandı: İletişim Dünya ve ÇevreKaradeniz’den ihraç edilen tatlı suyun Ege Denizi’ndeki yüzey suyu tabakalaşmasını arttırdığını, derin su oluşumunu baskıladığını ve erken Holosen sırasında Doğu Akdeniz’de biriken organik açıdan zengin yaygın bir çökelti tabakası olan Sapropel 1’in gelişimine katkıda bulunduğunu göstermektedir.

Bulgular Doğu Akdeniz’in geçmişinin ötesine uzanıyor. Çalışma, büyük tatlı su girdilerinin derin su oluşumunu nasıl bozabileceğini ve deniz dolaşımını yeniden düzenleyebileceğini göstererek, sıcak dönemlerde iklim, hidroloji ve okyanus dolaşımı arasındaki bağlantılara dair bilgiler sunarak bilim adamlarının gelecekteki iklim değişikliğinin potansiyel sonuçlarını daha iyi anlamalarına yardımcı oluyor.

Karadeniz: Düşünüldüğünden daha önemli

Onlarca yıldır bilim insanları, Sapropel 1’in oluşumunu büyük ölçüde Kuzey Afrika nehirlerinden artan tatlı su girdisine ve kuzey Akdeniz bölgesinde artan yağışlara bağladılar. Bu süreçlerin derin su oluşumunu azalttığı ve deniz tabanında organik açıdan zengin çökeltilerin birikmesi için uygun koşulları teşvik ettiği düşünülüyordu. Yeni bulgular, Karadeniz’i bu çevresel değişikliklerin ana ve daha önce hafife alınan itici gücü olarak tanımlayarak bu uzun süredir devam eden görüşe meydan okuyor.

Sonuçlar, erken Holosen sırasında geniş Karadeniz drenaj havzasında yoğunlaşan erimiş su girişi ve artan yağış kombinasyonunun, Çanakkale Boğazı yoluyla düşük tuzlu su ihracatını güçlendirdiğini ortaya koyuyor. Bu tatlı su darbesi, kuzey ve orta Ege Denizi’ndeki su kütlelerinin büyük ölçüde yeniden düzenlenmesini tetikleyerek su sütunu tabakalaşmasını artırdı ve derin su oluşumunu azalttı.

Araştırmanın baş yazarı ve UB Yer Bilimleri Fakültesi Deniz Yer Bilimleri Araştırma Grubu (Gmar) üyesi Dimitris Evangelinos, “Bulgularımız Sapropel 1’in oluşumunun yalnızca Kuzey Afrika nehir akıntısı ve bölgesel yağışlardaki değişikliklerle açıklanamayacağını gösteriyor” diye açıklıyor.

UB’nin Dünya ve Okyanus Dinamiği Bölümü’nden Evangelinos, “Karadeniz, Ege Denizi’ndeki okyanus dolaşımını temelden değiştiren ve Doğu Akdeniz’in çevresel dönüşümünde belirleyici bir rol oynayan güçlü bir tatlı su kaynağı görevi gördü” diye açıklıyor.

42.000 yılı aşkın çevre tarihi

Bu sonuçlara ulaşmak için araştırmacılar, Kuzey Ege’deki önemli derin su oluşum bölgelerine yakın, Orta Ege Denizi’nden elde edilen bir deniz çökelti çekirdeğini analiz ettiler. Tortu arşivi 42.000 yıldan fazla çevre tarihini koruyor.

Çalışma, UB ve Bilim ve Teknoloji Merkezlerindeki (CCiTUB) en son teknolojiye sahip laboratuvarlarda gerçekleştirilen bir dizi ileri analize dayanıyordu. Ekip, tane boyutu analizi, X-ışını floresans taraması, radyojenik izotoplar ve kararlı izotop jeokimyası dahil olmak üzere çok sayıda yenilikçi yaklaşımı birleştirerek, okyanus dolaşımındaki geçmiş değişiklikleri yeniden yapılandırdı ve Karadeniz’den çıkan akışın etkisini diğer iklimsel ve hidrolojik süreçlerden ayırdı.