Ay’da yaşayan insanlar bilim kurgu gibi görünebilir, ancak büyük ABD laboratuvarları ve kurumları aktif olarak Ay’da yaşam alanları inşa etmek için çalışıyor. Bu yaşam alanlarını yaşanabilir kılmak, aşırı sıcaklıklara, sınırlı kaynaklara ve uzun vadeli insan misyonları tarafından üretilen atıkların işlenmesine yönelik çözümler gerektirecektir.
Bu zorluklarla mücadele etmek için Purdue Üniversitesi Bilim Koleji’nden araştırmacılar Alexander Wei ve Jacob Staker, ayda üretilebilecek bileşenleri kullanarak aerojeller (ultra hafif yalıtım malzemeleri) oluşturma yöntemleri geliştiriyorlar. Aerojeller, uzay araçları, binalar ve elektrikli araçlar da dahil olmak üzere çeşitli endüstriyel ve ticari uygulamalarda yalıtım olarak kullanılır.
James Tarpo Jr. ve Margaret Tarpo Kimya Bölümü’nde profesör olan Wei, “Ay’da uzun vadeli bir varlığı sürdürmek, yerel kaynakları nasıl kullandığımızı yeniden düşünmemizi gerektirecek” dedi. “İhtiyacımız olan her şeyi sağlamak için Dünya’ya güvenmek yerine, ayda yaşayanların ürettiği atıklar da dahil olmak üzere halihazırda mevcut olan malzemelerin güvenli ve yaşanabilir yaşam alanları için gerekli olan bir şeye nasıl dönüştürülebileceğini araştırıyoruz.”
Yaygın olarak yerinde kaynak kullanımı olarak adlandırılan bu yaklaşımı test etmek için Wei ve Staker, kağıt veya karton atıklarından elde edilebilen doğal bir lif olan selüloz ile kimyasal ve mineralojik olarak ay toprağı veya ay tozuna benzeyen bir malzeme olan ay regolit simülanının birleşiminden yapılan aerojeller geliştiriyor.
Sonuçları yakın zamanda yayınlandı ACS Sürdürülebilir Kimya ve Mühendislik.
Aydaki sıcaklıklar, ay ışığında 260 Fahrenheit’e (127 santigrat derece) ulaşabilir ve ardından geceleri eksi 280 Fahrenheit’e (eksi 173 santigrat derece) düşebilir, bu da yalıtımı herhangi bir ay habitatı veya yapısının önemli bir bileşeni haline getirir.
Aerojeller mükemmel yalıtkanlardır çünkü yapıları %99’a kadar boş alanı destekleyebilir ve ısının içinden geçebileceği çok az katı malzeme bırakır. Bu boş alanlar Dünya’da havayla doludur, ancak Ay’da bir boşluk haline gelir ve yoğun bir malzemeyle karşılaştırıldığında ısıyı çok zor iletir, dolayısıyla ısı transferini azaltır.
Mezun bir araştırmacı olan Staker, uzay boşluğundaki aerojelleri yalıtımlı su şişelerine benzetiyor: “Bir aerojeli, ay üssü için yüksek teknolojili bir Termos olarak hayal edin. Çoğu, iç kısmı yalıtan ve içeridekinin sıcaklığını korumasına yardımcı olan boş alandan oluşuyor. Ay yaşam alanlarını bir aerojel katmanıyla kaplamak, onları ayın sert sıcaklık değişimlerinden korumaya yardımcı oluyor.”
Wei ve Staker, bulunabilirlikleri ve fiziksel özellikleri nedeniyle aerojellerinin ana bileşenleri olarak selüloz ve ay regolit simülanını seçtiler. Wei ve Staker’ın kullandığı regolit çoğunlukla ortosilikatlar ve alüminosilikatlar, yani ay kabuğunun çoğunu oluşturan mineraller içeriyor.
Wei, “Ay’da bir yerleşim kurulduğunda, bölge sakinleri doğal olarak kağıt veya karton ambalajlardan ve hatta ay tarımından biriken selüloz açısından zengin atıklar üretecekler” dedi. “Ve aydaki astronotların ay tozunun hiçbir zaman bitmeyeceğini garanti edebilirim.”
Basit Üretim Süreçleri Ay Kaynaklarını Yalıtıma Dönüştürebilir
Kıyılmış kağıttan ve sudan elde edilen regolit, selüloz lifleri, ağır seramik bilyaların yardımıyla gezegensel bilyalı değirmende öğütülür. Malzemeler, son aerojel için bir bağlayıcı görevi gören fibrillenmiş selüloz ile kolayca ince parçacıklar halinde öğütülebilir.
Wei, öğütme işlemine regolitin dahil edilmesinin önemli olduğunu söyledi. Mineraller, selülozu, çapı 1 mikronun çok altında olan küçük, iplik benzeri şeritlere ayırmaya yardımcı olur. Nanofibrillenmiş selüloz olarak bilinen bu ultra ince lifler, aerojelin yüzey alanını ve mekanik bütünlüğünü arttırmak için gereklidir ve malzemenin parçalanmadan ısıyı saptırmasını sağlar.
Wei, “Mineral destekli öğütme işlemi çekici çünkü ekipman nispeten basit ve düşük enerji gereksinimlerine sahip, bu da onu ayda karşılaşılan kaynak kısıtlamalarıyla uyumlu hale getiriyor.” dedi.
Malzeme öğütülüp bir bulamaca karıştırıldıktan sonra dondurulur ve aerojel haline getirilir. Wei ve Staker, süperkritik bir kurutucu kullanarak son aerojelleri üretmek için NASA’nın Glenn Araştırma Merkezi’ndeki yüksek sıcaklıktaki inorganik aerojel grubuyla birlikte çalıştı.
Süperkritik kurutma, kurutma işlemi sırasında büzülmeyen veya parçalanmayan aerojellerin üretilmesine yönelik yaygın bir endüstriyel yöntemdir. Yüksek kaliteli aerojel üretmek için yaygın olarak kullanılıyor ancak enerji yoğun ve ayda kolayca bulunmayan karbondioksit gerektiriyor. Bunun yerine Wei ve Staker, aerojel üretiminin gelecekteki yinelemeleri için liyofilizasyon veya dondurarak kurutma üzerinde çalışıyorlar.
Bir aerojeli dondurarak kurutmak, bir kişinin gıdayı dondurarak kurutmasıyla aynı şekilde çalışır: Nanofibrillenmiş selüloz ve regolit karışımları dondurulur ve süblimasyon adı verilen bir işlemle suyun uzaklaştırılması için bir vakuma yerleştirilir. Buz kristalleri erimeden doğrudan buhara dönüşerek susuz kalmış, gözenekli malzemelere neden olur.
Wei, “Dondurarak kurutma, aydaki üretim için sonuçta daha pratik ve sürdürülebilir çünkü ekipman çok daha basit” dedi. “Ay yüzeyi, geceleri doğal bir vakum ve donma noktasının altındaki sıcaklıklar sağlar ve süblimasyon sırasında çıkarılan su geri kazanılabilir ve dairesel bir üretim süreci için yeniden kullanılabilir.”
Ay kaynakları etkili yalıtımın reçetesini şekillendiriyor
Wei ve Staker, ısı yalıtımı ve mekanik dayanım arasında bir denge bulmak amacıyla farklı oranlarda regolit ve selülozdan yapılmış çeşitli aerojeller hazırladı.
Staker, “Aerojelin hafif, sağlam ve düşük ısı iletkenliğine sahip olmasını istiyoruz” dedi. “Formülasyonu sistematik olarak değiştirerek, bu özelliklerin en iyi kombinasyonunu desteklemek için malzeme oranını optimize edebiliriz.”
En düşük selüloz içeriğine sahip aerojellerin genellikle en iyi yalıtımı ve en düşük yoğunluğu sağladığını bulmuşlardır. Formülasyonlardaki regolit miktarının arttırılması, aydaki bol miktardan dolayı da arzu edilir. Bununla birlikte, daha yüksek selüloz içeriği mekanik özellikleri geliştirerek yalıtım ve yapısal bütünlük arasında bir denge kurulmasına neden olur.
Wei ve Staker, kaynakları akıllıca kullanırken iyi yalıtım ve yeterli dayanıklılık sağlayan doğru tarifi bulmaya çalışıyor.
Wei, “Dünyanın en iyi aerojelini yapmaya çalışmak yerine, elimizdeki sınırlı kaynaklarla ihtiyacımız olan özellikleri alabileceğimiz en uygun noktayı arıyoruz” dedi.





