CEİD

Bu proje Avrupa Birliği tarafından finanse edilmektedir.

TÜRKİYE'DE KATILIMCI DEMOKRASİNİN GÜÇLENDİRİLMESİ:
TOPLUMSAL CİNSİYET EŞİTLİĞİNİN İZLENMESİ PROJESİ

Uzay tozu parçacıkları Kuiper kuşağındaki eski ağır oksijenli su rezervuarına işaret ediyor

Asteroit kuşağının çok ötesinde, güneş sistemimizdeki gezegenleri başka bir kuşak çevreliyor. Neptün’ün ötesindeki Kuiper kuşağı, güneşe daha yakın nesnelerin maruz kaldığı işlemlerin çoğundan kaçan buzlu cisimleri koruyor. Kayalık ve metalik asteroit kuşağından farklı olarak Kuiper kuşağı nesneleri çoğunlukla donmuş su, metan ve amonyağın yanı sıra kaya ve tozdan oluşuyor.

Her ne kadar bilim adamları, dış güneş sisteminde daha ağır oksijen izotopları bakımından zenginleştirilmiş ilkel bir su kaynağının var olabileceğini uzun zamandır tahmin etseler de, kanıtları yoktu. Ancak şimdi bir grup araştırmacı, Dünya atmosferine giren uzay tozunda bazı ikna edici kanıtlar buldu. Ekibin yeni çalışması şu tarihte yayınlandı: Bilim Gelişmeleri12 toz tanesinin bize dış güneş sisteminde neler olup bittiğini nasıl anlatabileceğini anlatıyor.

Dış güneş sisteminde buz

Oksijenin üç farklı kararlı izotopu vardır. Hafif oksijende sekiz proton ve sekiz nötron bulunurken, daha ağır varyantlarda sekiz proton ve dokuz ya da 10 nötron bulunur. Oksijenin daha ağır izotoplarından bir tür “ağır su” oluşur. Suyun bu ağır formunun kanıtı, ilkel bir göktaşındaki minerallerde ve 67P kuyruklu yıldızında bulundu. Ancak ağır suyun dış güneş sisteminde daha yaygın olup olmadığı ya da bölgeden test edilebilir örneklerin nadir olması nedeniyle bu bulguların başka bir açıklaması olup olmadığı açık değildi.

2011 yılında NASA’nın Genesis misyonu, Güneş’in Dünya’dan ve meteorların çoğundan orantılı olarak daha fazla hafif oksijen içerdiğini gösterdi. Bu, çeşitli meteoritlerin analiziyle birlikte, bilim adamlarını dış güneş sistemindeki buzun orantılı olarak daha fazla suya ve ağır oksijene sahip olabileceği teorisine yöneltti.

Bir hikaye anlatan toz

NASA araştırmacısı Lindsay P. Keller ve ekibi, dış güneş sisteminin nispeten daha yüksek miktarda ağır oksijen içeren su buzu rezervuarına sahip olup olmadığını belirlemenin bir yolunu bulmak istedi. Ancak bu kadar uzaktaki örnekleri toplamak ve analiz etmek inanılmaz derecede zor ve pahalı olduğundan başka bir yol buldular. Bunun yerine doğal olarak Dünya’ya ulaşan uzay tozuna daha yakından baktılar. Bu toz parçacıkları kökenleri ve geçmişleri hakkında ipuçları içeriyor.

Daha önceki araştırmalar, bazı toz parçacıklarındaki alışılmadık derecede yoğun radyasyon izlerini Kuiper kuşağındaki bir kökene bağlamıştı. Ekip, NASA uçakları tarafından Dünya’nın stratosferinden toplanan 12 mikroskobik toz parçacığını analiz etti. Elektron mikroskobu, kimyasal analiz ve oksijen izotop ölçümlerini kullanarak radyasyon izlerini belirlediler, sulu değişimin kanıtı olarak hidratlı mineralleri kontrol ettiler ve ağır oksijen izotoplarının içeriğini belirlediler. Tozu değiştiren su hakkındaki bilgileri yeniden oluşturmak için kimyasal hesaplamalar da kullanıldı.

Analiz, tozun güneş enerjili parçacıklardan kaynaklanan yüksek yoğunlukta izlere sahip olduğunu gösterdi; bu da tozun Kuiper kuşağı bölgesinden geldiğini kuvvetle akla getiriyor. Oksijen izotop desenleri aynı zamanda suyla değiştirilmiş tanıdık meteoritlerden de farklıydı; bu da farklı bir su kaynağına işaret ediyordu.

Tozda bulunan hidratlanmış kil mineralleri, düşük sıcaklıklarda parçacıkların ana gövdeleri içindeki ağır su ile kaya arasında meydana gelen reaksiyonları ima ediyordu. Doğrudan su ölçümü mümkün olmasa da hesaplamalar, orijinal suyun oksijen-18-oksijen-16 oranının Dünya’nın okyanus-su standardından yaklaşık %15 daha yüksek olacağını gösterdi. Ekip bunun modele dayalı bir üst sınır tahmini olduğunu belirtiyor.

Çalışmanın yazarları şöyle yazıyor: “FeNi metali ve sülfitlerin nanofaz kalıntılarına sahip amorf silikat taneciklerinin, hidratlanmış ÜİYOK’lerdeki (gezegenlerarası toz parçacıkları) kil minerallerinin başlıca öncüleri olduğunu öneriyoruz. Bu hipotez, hem susuz ve tamamen hidratlı nesneler arasında orta düzeyde mineralojileri gösteren ÜİYOK’lerdeki mineral topluluklarının gözlemleri hem de Antarktika mikrometeoritleri (AMM’ler) ve susuzların deneysel sulu değişimi ile desteklenmektedir. Amorf silikatların oldukça reaktif olduğunu ve düşük sıcaklıklarda kolaylıkla hidratlandığını gösteren ÜİYOK’ler.”

Satürn sınırı

Araştırmacılar ayrıca bu uzak rezervuarın muhtemelen güneşe daha yakın materyallerle pek fazla karışmadığını da söylüyor. Bu, iç ve dış güneş sistemindeki parçacıkların kimyasal bileşimleri arasındaki farklarda açıkça görülüyordu. Satürn’ün ve muhtemelen Uranüs ve Neptün’ün bölgeleri ayrı tutmaya yardımcı olabileceğini öne sürüyorlar.

Çalışma yazarları şöyle yazıyor: “Bu dış güneş sistemi rezervuarları arasındaki sınırlı karışım, dış güneş sistemindeki ağır su rezervuarının büyük olasılıkla Satürn tarafından veya buz devleriyle birlikte iç bölgelerden izole edildiğini gösteriyor. Hidrodinamik simülasyonlar, güneş sisteminin ilk birkaç milyon yılı içinde Satürn’ün dışında bir basınç tümseği öngörüyor; bu, dış güneş sistemi parçacıklarının Satürn’ün yörüngesine doğru radyal sürüklenmesini yavaşlatabilir veya durdurabilir.”

Sizin için yazarımız Krystal Kasal tarafından yazılan, Gaby Clark tarafından düzenlenen ve Robert Egan tarafından gerçekleri kontrol edilen ve gözden geçirilen bu makale, insanların dikkatli çalışmasının sonucudur. Bağımsız bilim gazeteciliğini canlı tutmak için sizin gibi okuyuculara güveniyoruz. Bu raporlama sizin için önemliyse lütfen bağış yapmayı düşünün (özellikle aylık). Bir alacaksın reklamsız bir teşekkür olarak hesaplayın.

Bu hikayenin arkasında kim var?

Kristal Kasal

Kristal Kasal

Fizik alanında yüksek lisans derecesine sahip serbest bilim yazarı. Beş yıllık klinik araştırma ve fizik eğitimi deneyimi. Bilim iletişimcisi.

Tam profil →

Gaby Clark

Gaby Clark

İngilizce Yüksek Lisans, 2021’den beri yüksek öğrenim ve sağlık içeriğinde deneyime sahip metin editörü. Güvenilir bilim haberlerine adanmıştır.

Tam profil →

Robert Egan

Robert Egan

Matematiksel biyoloji alanında lisans, yaratıcı yazarlıkta yüksek lisans. Bilim ve dil üzerine eşsiz bakış açılarıyla çok seyahat ettim.

Tam profil →

Yorum yapın