Ölmekte olan bir yıldız, evrenin hammaddelerini nasıl geri dönüştürdüğüne dair nadir bir bakış sunuyor

Gökbilimciler, sürmekte olan bir kozmik geri dönüşüm projesinin benzeri görülmemiş bir görüntüsünü yakaladılar; ölmekte olan bir yıldızın parçaları parçalanıyor, soyuluyor ve yıldızlararası uzaya emiliyor.

Yale gökbilimcisi Pieter van Dokkum liderliğindeki bir araştırma ekibi, Dünya’dan yaklaşık 650 ışıkyılı uzaklıkta bulunan, üzerinde çok çalışılan bir gezegenimsi bulutsu olan Helix Bulutsusu’nun fotoğraflarını çekerken bu keşfi yaptı. Araştırmacılar bulgularını dergide yayınlanan yeni bir çalışmada sundular. Doğa.

Yale Sanat ve Bilim Fakültesi’nde fizik profesörü ve çalışmanın baş yazarı olan Sol Goldman Ailesi Astronomi Profesörü van Dokkum, “Bir yıldızın ömrünün sonuna doğru dökülen malzemenin parçalandığını ve galaksiye geri döndüğünü görüyoruz” dedi. Aynı zamanda, bir teknoloji girişiminin hızında yüksek etkili bilimsel altyapı oluşturmayı amaçlayan, kar amacı gütmeyen yeni bir grup türü olan Dragonfly Odaklı Araştırma Organizasyonu’nun da bir üyesidir.

Van Dokkum, “Tanınabilir yıldız kalıntılarından yıldızlar arasındaki dağınık gaza kadar bu aktarımın gözlemlenmesi çok zor oldu” dedi. “Uzak bir gelecekte güneş de benzer bir süreçten geçecek ve içindeki maddeler de aynı döngüye girecek.”

Araştırmacılar keşfi tesadüfen yaptılar. Galaksiler arasında bulunan dağınık iyonize gazı tespit etmek ve incelemek için yüzlerce telefoto lensten alınan görüntüleri birleştiren yeni MOTHRA teleskoplarını kalibre etmek için Helix Bulutsusu’nu iyi bir nokta olarak seçmişlerdi. MOTHRA (Modüler Optik Telefoto Hiperspektral Robot Dizisi), Şili’nin Rio Hurtado Vadisi’ndeki El Sauce Gözlemevi’nde inşa ediliyor ve tamamlandığında 1.140 telefoto lens dizisine sahip olacak.

Dragonfly Odaklı Araştırma Organizasyonu ve Toronto Üniversitesi’nden çalışmanın ortak yazarı Roberto Abraham, “Gökyüzündeki en iyi bilinen bulutsulardan birinin kalibrasyon görüntüsünü çektiğimizi sanıyorduk” dedi. “Bunun yerine, yay biçimli yapılardan oluşan olağanüstü bir ağ bulduk. Dış taraftaki soluk Helix’in bize büyük ölçüde gözden kaçırılan bir hikaye anlattığı hemen belli oldu.”

Helis Bulutsusu, merkezde ölmekte olan bir beyaz cüce yıldızın dışarı attığı malzemeden oluşan parlak bir halka ile karakterize edilir. Yeni gözlemler, bu parlak iç nebulanın çok ötesine, olağanüstü sönük bir dış haleye kadar ulaşıyor. Orada, Helis Bulutsusu’nun doğu tarafında, araştırmacılar 22 adet tam veya kısmi “yay şoku” buldular.

Yay şoku, şekil olarak suda hareket eden bir teknenin önünde oluşan dalgaya benzer. Helis Bulutsusu’nda çoğunlukla görünmez yıldız enkazı yığınları, yıldızlar arasındaki ince gazın içinden hızla hareket ediyor. Parlayan yaylar, bu kümelerin çevredeki gazla çarpıştığı yerleri işaret ediyor.

Şoklar merkezdeki yıldızdan uzaklaştıkça çarpıcı biçimde değişiyor. Merkeze yakın olanlar büyük, ince ve keskin hatlıdır. Uzaklaştıkça küçülürler, daha bulanık hale gelirler ve giderek parçalanırlar.

Araştırmacılar bu ilerlemeyi, kümelerin seyahat ettikçe sürekli olarak aşındığının kanıtı olarak yorumluyorlar. Tek bir parçanın çevredeki gaza maruz kaldıktan sonra yalnızca 10.000 yıl kadar tutarlı kaldığını tahmin ediyorlar. Bundan sonra malzemesi büyük ölçüde parçalanır ve yıldızlararası uzaya karışır.

Van Dokkum, “Bu, MOTHRA ile görebileceklerimizin yalnızca başlangıcı” dedi.

MOTHRA, van Dokkum ve Abraham’ın daha önceki Dragonfly Teleskobu’na ilk kez dahil ettiği kavramların büyük bir genişlemesi olarak duruyor. New Mexico dağlarında bulunan bu teleskop, sönük yıldızların ve galaksilerin loş parıltısını tespit etmek için birden fazla mercekten gelen görüntüleri birleştiriyor.

MOTHRA, yeni filtreler ve hesaplama gücüyle birlikte kullanılan lens sayısını önemli ölçüde artıracak.