CEİD

Bu proje Avrupa Birliği tarafından finanse edilmektedir.

TÜRKİYE'DE KATILIMCI DEMOKRASİNİN GÜÇLENDİRİLMESİ:
TOPLUMSAL CİNSİYET EŞİTLİĞİNİN İZLENMESİ PROJESİ

Yaygın bir gıda emülsiyonlaştırıcısı roketçiliğin en eski yakıt sorunlarından birini çözebilir

İtki sistemi tasarımında mühendisler uzun süredir katı ve sıvı roket yakıtları arasında bir denge kurmakla karşı karşıya kalıyor. Her birinin avantajları ve dezavantajları vardır ve farklı yakıt türlerinin etkinliğini minimuma/maksimum seviyeye çıkarmaya çalışmak amacıyla araştırmacılar uzun süredir katılar ve sıvılar arasındaki bir hibrit üzerinde durmuşlardır; başka bir deyişle jellerle çalışmaktadırlar. Ne yazık ki jellerin başa çıkması gereken kendi sorunları var.

Ancak Pranay Mudaliar ve Concordia’lı Jerin John tarafından dergide yayınlanan yeni bir makale Langmuir bu sorunların bazılarını zarif bir şekilde çözmek için alışılmadık bir bileşen olan lesitin kullanıyor, ancak bu genellikle insan faaliyetinin tamamen farklı bir alanında kullanılıyor.

Uzay mekiğine güç verenler gibi katı roket iticileri çok sağlam, dayanıklı ve ateşlenmesi hızlıdır. Ancak bunların kapatılması da imkansızdır; itici gazın tamamını bir kerede yakmanız gerekir.

Sıvı yakıt ise otomotiv yakıtına benzer şekilde çok daha esnektir. Sıvı yakıtlı motorlar yukarı ve aşağı kısılabilir, birden çok kez yeniden çalıştırılabilir ve genellikle katı kuzenlerine göre çok daha kontrol edilebilirdir. Bununla birlikte, sıvı yakıtlar da tankların içinde yüzer ve çalkalanır; bu, sıfır yerçekimi ortamlarında özel bir sorundur; çünkü çalkantı, önceden filtrelenmezse turbo pompayı kırabilecek buhar ceplerine neden olabilir. Sıvıların ayrıca uzun süreler boyunca sızma veya buharlaşma eğilimi vardır, bu da onları güneş sistemindeki çok yıllık yolculuklar için ideal olmaktan uzaklaştırır.






Kağıt üzerinde jeller buna harika bir çözüm sunuyor. Bir tankın içindeyken yoğun bir katı gibi davranırlar, ancak yanma odasına zorlandığında sıvı gibi de davranabilirler. Ancak raf ömrü ve sıcaklığa bağlı faz değişiklikleri gibi kendi zorlukları vardır.

Makalede beklenmedik özel bir bileşen kullanan yeni bir yakıt türü ayrıntılarıyla anlatılıyor. Lesitin tanıdık gelebilir ama roket yakıtı bağlamında değil. Çikolatayı pürüzsüz ve salata sosunu yapışkan tutmak için gıdalarda emülgatör olarak yaygın olarak kullanılır ve binlerce süpermarket gıda etiketinde bulunabilir. Roket yakıtı bağlamında lesitin, basitçe organik bir jelleştirici madde görevi görür.

Lesitin molekülleri, eser miktarda kalsiyum klorür tuzu ile birleştirildiğinde, miseller adı verilen mikroskobik solucan benzeri yapılara kendi kendine organize olur. Bunların zincirleri, daha geleneksel bir roket yakıtı türü olan gazyağı moleküllerini yakalayıp yerinde tutabilen görünmez bir 3 boyutlu ağ oluşturur. Lesitin ayrıca karbon ve hidrojenden oluşan organik bir bileşik olma avantajına da sahiptir, bu nedenle daha önce jel yakıtlar oluşturmak için kullanılan diğer birçok yanıcı olmayan koyulaştırıcı madde gibi basit bir ölü ağırlık görevi görmek yerine kerosenin hemen yanında yanacaktır.






Ancak yeni yakıtın belki de en ilginç özelliği, kesme incelmesi olarak bilinen fiziksel bir olgudur. Jel, normal koşullar altında bir tankta durduğunda şeklini jelatin gibi sıkı bir şekilde koruyarak, sıvı yakıtlı roketlerde pek çok soruna neden olan çalkantı özelliklerini ortadan kaldırır. Bununla birlikte, mekanik basınç veya kesme kuvveti uygulandığında (örneğin, uzay aracı yakıt hatlarına basınç uyguladığında) misel ağ parçalanır ve jelin hızla geçici olarak sıvıya dönüşmesine neden olur.

Makalede ayrıntılı olarak açıklanan ölçümler, jelin viskozitesinin 100 kattan fazla düştüğünü ve enjektör memelerinden püskürtülebilen, kolayca pompalanabilen bir sıvı oluşturduğunu gösteriyor. Ancak basınç durduğunda malzeme jel halinde dinlenme durumuna geri döner.

Bu sıvı dönüşümüne neden olabilecek iki çevresel uyaran daha vardır; jelin 59°C ile 68°C arasına ısıtılması veya az miktarda etanolün sıçratılması. Başka bir deyişle, lokalize termal veya kimyasal tetikleyiciler, yakıtın büyük bir kısmının bunu yapmasına gerek kalmadan, belirli miktarlardaki yakıtın sıvılaşmaya kolayca kasıtlı olarak zorlanmasını sağlayabilir.

Deneysel açıdan bakıldığında jelin bir başka çekici özelliği de berrak olmasıdır. Bu nedenle araştırmacılar, yapısını ve püskürtme şekillerini analiz etmek için onu yüksek hızlı optik kameralar ve lazerlerle izleyebilirler. Son çekici özellik ise raf ömrüdür; jel, diğer birçok jelatin benzeri yakıtta görülen faz ayrımına dair gözle görülür bir işaret olmadan, bir yıldan fazla bir süre boyunca tankta stabil kalmıştır.

Yine de tezgahtan fırlatma rampasına kadar hala çok uzun bir yol var. Yeni yakıt aslında gerçek bir roket motorunda kullanılacak yüksek basınçlı enjektörlerden püskürtülmüyor. Uzaya fırlatılmasından kaynaklanan titreşimlere ve sıcaklık şoklarına dayanabildiği de gösterilmedi. Ancak Concordia araştırmacıları geliştirmeye devam ettikçe, bu yeni jel gelecekteki bir göreve güç sağlama potansiyeli açısından umut verici görünüyor.

Bu hikayenin arkasında kim var?

Lisa Kilit

Lisa Kilit

BA sanat tarihi, MA maddi kültür. Eski müze editörü, sağlık görevlisi ve organ nakli koordinatörü. 2021’den beri Science X için editörlük yapıyorum.

Tam profil →

Andrew Zinin

Andrew Zinin

Araştırma deneyimi olan fizik alanında yüksek lisans. Uzun süredir bilim haberlerinin meraklısıyım. Science X’in editoryal başarısında anahtar rol oynar.

Tam profil →

Yorum yapın