CEİD

Bu proje Avrupa Birliği tarafından finanse edilmektedir.

TÜRKİYE'DE KATILIMCI DEMOKRASİNİN GÜÇLENDİRİLMESİ:
TOPLUMSAL CİNSİYET EŞİTLİĞİNİN İZLENMESİ PROJESİ

Bir bira fabrikası kimya endüstrisine neler öğretebilir?

Yapmak istediğiniz kimyasal, onu üreten mikrop için zehirli olduğunda ne yaparsınız? Bu, petrol bazlı üretimi biyolojiyle değiştirme çabalarını sınırlayan bir sorundur ve Enzim Mühendisliği ve Tasarımı Yoluyla Sürdürülebilir Emtia Kimyasalları projesindeki araştırmacıların bira üretiminden bir ilkeyi ödünç alarak yaklaştığı bir sorundur.

Gıda ambalajında ​​ve bina yalıtımında bulunan polistirenin başlangıç ​​malzemesi olan stireni ele alalım. Mikroplar bunu yapacak şekilde tasarlanabilir, ancak bu süreçte onlara zarar verir ve üretebilecekleri miktarı sınırlar. Stiren münferit bir durum değil: Petrol yerine biyokütle kullanırken günlük ihtiyaç duyduğumuz kimyasalları ve malzemeleri üretmeye çalışan herkes aynı zorlukla karşılaşıyor.

Bunun kimya endüstrisinin çözmek istediği bir sorun olmasının iyi bir nedeni var. Pek çok ticari kimyasal (büyük miktarlarda üretilen ve düşük marjlarla satılan toplu kimyasallar ve plastiklerin, yağlayıcıların, deterjanların, yakıtların, kaplamaların ve boyaların içerik maddeleri) hala çok fazla enerji gerektiren işlemler kullanılarak fosil kaynaklardan üretiliyor.

Biyoloji, pazarın diğer ucunda, ilaçlar gibi küçük miktarlarda değerli şeyler üreten iyi bir sicile sahiptir, ancak ticari kimyasalların hacimleri ve marjları, herhangi bir biyolojik sürecin rekabet edebilecek kadar ucuz ve sağlam olması gerektiği anlamına gelir.

Bira fabrikalarından ödünç alınan bir numara

Çözüm, mikroplarla geniş ölçekte çalışan bira üreticileri ve süt ürünleri üreticilerinin halihazırda kullandığı yöntemlerde yatıyor olabilir. Maya, şekeri etanole, yani biradaki alkole dönüştürürken, bakteriler de sütteki şekeri, yoğurda keskin bir tat veren laktik asite dönüştürür. Her iki bileşik de kendisini oluşturan mikropları en azından ilgili seviyelerde rahatsız etmez, dolayısıyla her ikisi de bir tankta yüksek seviyelere kadar birikebilir. Kimyacılar bu tür bileşikleri biyolojik olarak uyumlu olarak adlandırıyor, yani canlı hücreler bunları tolere edebilir.

Şimdi Manchester’dan bir ekip, yeni bir yaklaşım geliştirmek için bu mantığı ödünç alabileceklerini düşünüyor. Planları süreci ikiye bölmek: İlk adımda, tasarlanmış mikroplar tarımsal atıklar gibi yenilenebilir hammaddelerle beslenecek ve bir tür basamak taşı olan yumuşak bir ara madde oluşturacak.

İkinci adımda, tasarlanmış enzimler (kimyasal reaksiyonları hızlandıran proteinler) bu basamak taşını nihai kimyasal maddeye dönüştürecektir. Böylece mikroplar asla zehirli kimyasalla karşılaşmazlar çünkü onları büyütüp kimyasalın oluşmasını ayrı ayrı sağlarlar.

Bir bira fabrikası kimya endüstrisine neler öğretebilir?

Süreci teste tabi tutmak

Daha önceki prensip kanıtlama çalışmalarında ekip bu yaklaşımı stirenle test etti ve bu da önceki yöntemlere kıyasla üretimde beş kat artışa yol açtı. Plastik ve sentetik yağlayıcıların yapımında kullanılan alfa-olefinler ve petrolden yapılanların yerini alabilecek biyo bazlı plastiklerin yapı taşı olan FDCA gibi diğer kimyasallar da ölçek büyütmenin hedefleri arasında yer alıyor.

Bu araştırma şu anda Manchester Biyoteknoloji Enstitüsü (MIB) ile Birleşik Krallık Biyoteknoloji ve Biyolojik Bilimler Araştırma Konseyi tarafından desteklenen Shell arasında beş yıllık bir ortaklık olan Enzim Mühendisliği ve Tasarımı Yoluyla Sürdürülebilir Emtia Kimyasalları’nın kısaltması olan SuCCEED’in kalbinde yer alıyor. Bu Refah Ortaklığı programı, teknik ve ticari engellerin pahalı sürprizlere dönüşmeden önce erken tespit edilebileceği fikriyle üniversite araştırmacılarını pratik bir sorunu çözmeye çalışan bir şirketle eşleştiriyor.

MIB’de ikamet eden Royal Society girişimcisi ve daha önce Shell’in biyobilimler alanında baş bilim insanı ve SuCCEED projesinin eski üyesi olan Jeremy Shears, “Biyo-üretim için etkili bir yol gösterebilirsek, bunun sektör genelinde endüstriyel değişim için katalizör olacağını umuyoruz” dedi.

Enzimleri bulma ve ne yaptıklarını çözme konusunda uzmanlaşmış profesör David Leys liderliğindeki üniversite genelinde sekiz araştırma grubu katılıyor. Leys, “Daha önce yeni enzimleri keşfetmek ve karakterize etmek için Shell ile birlikte çalıştık” diye anımsıyor, “bu nedenle sürdürülebilir ticari kimyasal üretimiyle mücadelede ortaklık yapmamız doğaldı.”

Bu moleküllerin nasıl çalıştığını ayrıntılı olarak inceleyen temel enzim araştırması, MIB’nin uzun süredir devam eden güçlü yönlerinden biridir. Enstitüde enzimleri keşfeden kişiler, mikropları tasarlayan ve fermantasyonları yürüten kişilerle birlikte çalışarak süreçlerin potansiyel maliyetini ve ölçeğini test ediyor. MIB direktörü Profesör Anthony Green, enzimlerin tasarlanması ve geliştirilmesi üzerinde çalışıyor. Laboratuvarında bir enzim, daha sağlam ve uygulamaya hazır hale gelinceye kadar tekrarlanan küçük genetik değişiklikler ve seçilim turlarından (biraz doğal seçilime benzer) geçirilebiliyor.

Meslektaşları Dr. Rosa Cuéllar-Franca projeye farklı bir soru getiriyor: Bu rota gerçekten daha yeşil mi? Yaşam döngüsü değerlendirmeleri, ham maddeden bitmiş ürüne kadar her aşamada enerji, atık ve emisyonları sayıyor, böylece yeni bir süreç eskisiyle dürüst bir şekilde karşılaştırılabiliyor.

Leys’in belirttiği gibi, “günlük yaşam için ihtiyaç duyduğumuz kimyasalları üretmenin daha sürdürülebilir yollarını bulmadıkça küresel net sıfır hedeflerine ulaşmamız pek mümkün olmayacak.”

Manchester’da sonraki adımlar

SuCCEED artık stiren için kullanılan yaklaşımın ticari kimyasalların talep ettiği ölçekte ve maliyette işe yarayabileceğini göstermeye odaklandı. Bunun temelinde prensip kanıtı olan bir biyorafinerinin geliştirilmesi yatmaktadır. Bir biyorafineri, bir petrol rafinerisinin petrol için yaptığını biyolojik hammaddeler için yapar ve bunları kimyasallara ve yakıtlara dönüştürür.

Projedeki en zorlu engel olan mikropların kendi ürünleri tarafından zehirlenmesi sorununun şimdiden ümit verici bir cevabı var: Onları bu tehlikeli adımdan uzak tutacak bir süreç. Üretim endüstriyel ölçeğe doğru büyüdükçe bu cevabın geçerli olup olmadığı önümüzdeki birkaç yılın konusu olacak. Enzimlerin nasıl çalıştığını araştırmak için yirmi yıl harcayan bir enstitü için bu, onların neyi başarabileceklerini bulma şansı.

Bu hikayenin arkasında kim var?

Lisa Kilit

Lisa Kilit

BA sanat tarihi, MA maddi kültür. Eski müze editörü, sağlık görevlisi ve organ nakli koordinatörü. 2021’den beri Science X için editörlük yapıyorum.

Tam profil →

Andrew Zinin

Andrew Zinin

Araştırma deneyimi olan fizik alanında yüksek lisans. Uzun süredir bilim haberlerinin meraklısıyım. Science X’in editoryal başarısında anahtar rol oynar.

Tam profil →

Yorum yapın